Ana Sayfa  
İstanbul un İlk Türk Yerleşkesi (Samsunlular)

İstanbul un İlk Türk Yerleşkesi (Samsunlular)

Tarih : 23 Mayıs 2011 - 10:58
İstanbul un İlk Türk Yerleşkesi (Samsunlular) Evliya Çelebi, Seyahatnamesi’nin onbirinci bölümünde; İstanbul şehrine getirilen yerleşimcileri Fatih’in; hocası Ak Şemsettin’in teşvikiyle, padişah fermanı çıkararak, İstanbul’a getirdiği ilk yerleşimcilerin ağırlığını, Samsunlular oluşturuyor

Evliya Çelebi, ünlü Seyahatnamesi’nin onbirinci bölümünde; İstanbul şehrine getirilen yerleşimcileri anlatmıştır ve Fatih’in; hocası Ak Şemsettin’in teşvikiyle, padişah fermanı çıkararak, İstanbul’a getirdiği ilk yerleşimcilerin ağırlığını, Samsunlular’ın oluşturduğuna işaret etmiştir.
------------------------------------------------------------------------


Bu yerleşimcilerden, Samsun-Çarşamba ovası halkı- Fatih – Çarşamba Pazarı bölgesine, Samsun-Sinop arası (Bafra ovası halkı) Tophane’ye ve yine Samsun’un da içerisinde bulunduğu Anadolu halkı Üsküdar bölgesine yerleştirildiği belirtilmektedir.


Ak Şemsettin Samsun-Kavak’ta yaşadı


İstanbul’a ilk yerleşimcilerin Samsun ağırlıklı olarak getirilmesinin nedeni başlı başına bir araştırma konusu olarak ele alınmalıdır. Ancak, bu konuya bir pencere açtığımızda; Samsun’un sahip olduğu kültür derinliği ve Türk-İslam kültürünün Anadolu’daki en derin merkezlerinden birisi olma özelliğini taşıyor.


Türkler’e Anadolu’nun kapısına açan 1071 Malazgirt Zaferi’nden hemen sonra, Samsun bölgesine önemli oranda yerleşilmiş olduğu görüyoruz.


Yine, Fatih Sultan Mehmed Han’ın hocası Ak Şemsettin’in, ömrünün önemli bir bölümünü Samsun-Kavak’ta geçirmiş olması da önemli bir etken olabilir.


Fatih Sultan Mehmed’in de şehzadeliği döneminde Amasya’da valilik yapmış olması bölgeye bir yakınlık duymasına neden olmuş olabilir.


Trabzon, Samsun’dan getirilen nüfusla Türkleştirildi


İz Yayıncılık tarafından yayımlanan “Osmanlı Ansiklopedisi” 96.-97. Sayfalarda; “……İmparator David Komnenos 26 Ekim 1461’de şehrin anahtarını teslim etti. Sonuçta 258 yıl devam eden Trabzon- Rum İmparatorluğu tarihe karışmış oldu. Daha sonra, Trabzon’un doğusundaki bölgeler (Rize-Artvin) barış yoluyla ele geçirildi.


Böylece bütün Karadeniz sahilleri Osmanlı hakimiyeti altına girdi. Ayrıca bu sırada, Samsun, Bafra ve Niksar bölgelerinden getirilen (müslüman) Türk nüfusu Trabzon’a (ve bölgeye) yerleştirilerek şehir (bölge) Türkleştirildi.” Şeklinde belirtilmektedir.


1990’lı yıllarda İstanbul-Fatih’te kurulan Samsun-Çarşambalılar derneği, Fetih yıllarında bölgeye yerleşen atalarının hatıralarını yaşamaya ve yaşatmaya başlamışlardır. Bugün, bu derneğin başkanlığın, sırtı yere gelmemiş eski dünya şampiyonumuz-yaşayan efsane Mustafa Dağıstanlı yapmaktadır.


İstanbul-Beyoğlu Tophane’ye yerleşen Samsunlular’ı ise Beyoğlu-Hasköy’de faaliyet gösteren Samsun-Bafralılar derneği bugüne taşımaktadır.


Anadolu yakası-Üsküdar’a yerleşen ilk yerleşimcilerin torunları, bugün Üsküdar-Selimiye Mahallesi’nde ağırlıklı olarak yaşamaktadırlar. Selimiye Mahallesi Setbaşı’nda bulunan Samsun Kahvehanesi, bölgedeki Samsunlular’ın bir buluşma noktasıdır.


Türkleşen İstanbul ve İslambol’dan İstanbul’a


Türkleşen İstanbul’un ilk semti Fatih, Samsun-Çarşamba bölgesinden getirilen yerleşimcilerce kurulurken; yine Beyoğlu ve Üsküdar bölgelerine de Samsun’dan yerleşimciler getirilerek bugünkü İstanbul Kültürü’nün temeli oluşturulmuştur.


Bir başka deyişle; Samsun, bugünkü İstanbul’u kuran şehir olmuştur.


Fetih yıllarını takiben, İstanbul’a getirilen yerleşimciler şehirde çoğunluğu oluşturmuş ve İslamı bol şehir olarak anılır olmuştur. Daha sonraları, bu “İslamıbol” kelimesi İstanbul şeklinde söylenmeye başlamış ve böylece bugünkü İstanbul adı doğmuştur.


Geçmişten geleceğe İstanbul


İstanbul ve çevresinde yapılan arkeolojik araştırmalar, bölgenin çok eski çağlardan beri insan yerleşimlerine sahip olduğunu ortaya koyuyor.


Avrupa-Asya gibi kıtaları ve boğazlarla denizleri birleştiren İstanbul; tarih boyunca hüküm süren çeşitli uygarlıklar gereği, aynı zamanda kültürleri, medeniyetleri birleştiren bir dünya şehri olarak karşımıza çıkıyor.


İnsanlık var olduğundan bu yana her dönem bir çekim merkezi olan İstanbul; bilindiği üzere 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından fetholunarak bugüne gelinmiştir.


Fatih, fethettiğinde İstanbul’un nüfusu 50 bin kadardı ve şehir; Suriçi ile Beyoğlu-Galata, Anadolu yakasında da Üsküdar’daki yerleşimlerden oluşmakta idi. Yani İstanbul; Suriçi, Galata ve Üsküdar olmak üzere üç bölgede konumlanmış bulunmaktaydı.


Tarihin derinliklerinden bugüne Samsun


Samsun’da ilk yerleşimler, tarih öncesi dönemlere kadar dayanmaktadır. Tespit edilebildiği kadarı ile Anadolu’daki en eski insan yerleşimlerinden birisi olan Tekkeköy mağara yerleşimleri; Samsun’un 14 km kadar doğusunda, Çarşamba Ovası kenarında, bulunmaktadır. Buradaki mağaralarda ve düz yerleşim yerlerinde yapılan kazılarda, Taş Devri-MÖ. 600.000-10.000 çağına ait eserler bulunmuştur.


Samsun-Bafra Ovası İkiztepe köyü bölgesinde yapılan kazılarda; günümüzden 4-5 bin yıl kadar öncesine ait beyin ameliyatlarının gerçekleştirildiğini gösteren kafatasları bulunmuştur. Ameliyatlı kafatasları ve bu kazılarda bulunun çok sayıdaki diğer eserler Samsun Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir.


Proto (ilk) Türkler ve Samsun


Samsun’un tarih sahnesinde görülen ve bilinebilen en eski halkı Gaskalar’dır. Gaskalar’ın, proto Türkler (ilk Türkler) olduğu yönünde tarihçilerin büyük çoğunlukla ittifakı bulunmaktadır.


Hitit yazılı kaynaklarında da yer alan Gaskalar, son Tunç Çağı’nda (MÖ. 1600-1200) Mert Irmağı kenarında, bugünkü Dündartepe ve Öksürüktepe’de yerleşimler kurarak, yaşadıkları yapılan kazılardan anlaşılmaktadır.


Tarihin akışı içerisinde, zaman zaman el değiştiren bölge, MÖ 7. yy.’ilk çeyreğinde Frig devletini yıkan Kimmerler’in hakimiyetine geçmiştir. Kimmerler’in de proto Türkler olduğu hakkında güçlü kanıtlar bulunmaktadır.


Bugün, efsanevi kadın savaşcılar olarak bilinen Amazonlar’ın; Samsun-Terme merkezli olarak bölgede yaşayan proto Türkler olduğu kabul görmektedir.


MÖ. 331 yılında Samsun bölgesini ele geçiren Büyük İskender; o zamanki adıyla Amisos’u, bölge halkının özgürlüğüne düşkünlüğünü dikkate almış ve bağımsız şehir olarak ilan etmiştir.


Kutsal şehir Samsun


Zaman içerisinde Grekler, Cenevizliler bölgede; zengin kaynaklar gereği, koloniler kurarak ticaret yapmışlar, ancak hiçbir zaman bir halk çoğunluğu oluşturmamışlardır.


Yine tarih sırasına göre, Musevilik ve Hıristiyanlık dinleri misyonerleri bölgede yayılma çalışmaları yapmışlardır.


MS. 3.yy.’da Roma İmparatorluğu’nun resmi dini olarak Hıristiyanlık’ın kabul edilmesi ile birlikte de bölgede yaygın anlamda bir asimilasyon yaşanmıştır.


Bu asimilasyon sonucu, her ne kadar bölge halkı hükümranlığı altında bulunduğu Roma İmparatorluğu’na izafeten, Rum olarak anılsa da bölgede yaşıyagelen halkın menşei yukarıda belirtilmiştir.


Müslümanlık’ın doğuşundan sonra 634-635 yıllarında Bizans’a seferler başlamış ve yine bir sefer dönüşü 863 yılında Malatya emiri Ömer B. Abdullah, Amisos’u fethetmesiyle, bölge 30 yıl kadar Müslümanların egemenliğinde kalmıştır.


Amisos’tan Samsun’a


1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra Amisos, Anadolu’da kurulan Türk devletlerinden Danışmentliler’in bölgesinde yer almıştır.1086’da Danişmentliler, Amisos’u kuşatmışlarsa da ele geçirememişlerdir. Ancak, bölgeyi kontrol altına almışlardır.


Aynı zamanda bir ticaret üssü olarak; uzun süre Hıristiyan Samsun ve Müslüman Samsun yanyana yaşamaya devam etmiştir. 1413 yılında Çelebi Sultan Mehmet her iki Samsun’u Osmanlı topraklarına katmıştır.


“Samsun” adı, Türklerin buraya hakim olduğundan sonra, 12-13.yy’larda ortaya çıkmıştır. Bu ad, Anadolu menşeyli Palaskça’dan gelen Amisos adından kaynaklandığı bilinmektedir.


Samsun’u önemli kılan üç olay…


M.Ö. 3. Yüzyılda, Büyük İskender tarafından işgal edilen Samsun bölgesi; bölgede yaşayan halkın özgürlüğüne çok düşkün olduğu görülerek, diğer işgal edilen yerlerdeki gibi tahakküm altına alınmayıp serbest bırakılmıştır. Bu, o tarihe göre, ikinci bir örneği olmayan çok önemli bir olaydır.


İkinci önemli olay, fetihle birlikte İstanbul’a, Fatih Sultan Mehmed tarafından ilk yerleşimcilerin, Samsun ağırlıklı olarak getirilmesidir.


Üçüncü olay ise, hepimizin bildiği gibi; Atatürk’ün, Kurtuluş Savaşı’nı başlatmak üzere Samsun’a çıkmasıdır.


Bu üç olay bir tesadüf olamaz. Bu olaylar; Samsunlu’nun özgürlüğüne olan düşkünlüğünün ve Samsun’a, Samsunlu’ya duyulan güvenin bir neticesidir.


Atatürk’ün şu sözü bunu çok iyi ifade etmektedir: “Ben Samsun’u ve Samsun Halkını gördüğüm zaman, memlekete ve millete ait bütün tasavvurlarımın yerine getirilebilir olduğuna bir defa daha kuvvetle inanmıştım. Samsunlular’ın hal ve durumlarında gördüğüm, gözlerinde okuduğum vatanseverlik, fedakarlık, ümit ve tasavvurlarımı müspet bir inanca götürmeğe yeter olmuştur.”


Biz İstanbul’da yaşayan Samsunlular; bu geçmişin temsilcileriyiz ve 8 yıldır Atatürk’ün 16 Mayıs 1919’da yurdu kurtarmak üzere; İstanbul’dan Samsun’a hareket edişini temsili olarak canlandırmaktayız.


2004’de, 16-19 Mayıs’ın 85. Yılı dolayısıyla İstanbul Samsunluları ve Dernekleri Birliği’nin İstanbul’da, Samsun derneklerinin ve İstanbullular’ın yoğun katılımıyla gerçekleştirdiği anma etkinliklerinden sonra Şişli Belediye Başkanımız sayın Mustafa SARIGÜL tarafından yaptırılmış bulunan 3600 metrelik dünya rekoru bayrak eşliğinde, iki bin kişilik bir kalabalık ile 18 mayıs akşamı İstanbul’dan hareket ederek, 19 Mayıs sabahı Samsun’da olduk ve 19 Mayıs kutlamaları ile birlikte Rekor Bayrağın Samsun Valisi sayın Mustafa DEMİR’e tesliminde hazır bulunmanın onurunu yaşadık.


 


 


 


 



Yazar: , (Bütün Makaleleri)
Bu haber 3713 defa okundu.


Haber Hakkında Yorumlar
Bu haber hakkında henüz yorum yapılmamış




Yorum Yapmak İçin Tıklayın
Ad Soyad :
E-Mail :
Yorum :
(Maximum: 400 karakter) karakter kaldı.
   
BlogMarks Delicious Digg FaceBook Google Mixx MySpace TechNorati Reddit Twitter Yahoo Buzz
BENZER HABERLER
ÇARŞAMBA DA İLETİŞİM FAKÜLTESİ İNŞAATI BAŞLADI
OMÜ Çarşamba Ali Fuad Başgil Hukuk Fakültesi’nin ardından İlçeye kurulacak 2. fakülte olan İletişim Fakültesi nin inşaatı başladı. .. Devamı
MİLLİ EMLAK OPERASYONU: 22 GÖZALTI
Samsun da İl Milli Emlak Müdürlüğü ne yönelik yapılan operasyon kapsamında 22 kişi gözaltına alındı... Devamı
FLAŞ... FLAŞ...Ümraniye Samsunlular Derneği Başkanı Açıkladı
Samsun dernekler Federasyonu SEDEF in 4. Olağan Kurulu 16 Ekim 2011 tarihinde Gerçekleşecektir. Ümraniye Samsunlular Derneği Başkanı Sayın Erdal BİR Seçim öncesi Destekteğini açıklayacağını Adayı Açıkladı.. Devamı
Erdoğan Dersim için özür diledi
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan CHP ile devam eden "Dersim olayları" polemiğinde 4 belge açıkladı... Devamı
Yönetici Yapan Tuvalet Sorusu
Dünyaca ünlü şirket sahiplerinin yönetici adaylarına sordukları sorular şaşırttı... Devamı
Samsun Dernekler Federasyonu SADEFin 4. Olağan Genel Kurulu İlanı
(SADEF) Samsun Dernekler Federasyonu 4. Olağan genel kurulun 16.10.2011 Pazar günü saat:14:00 da İstanbul Kağıthane Belediyesi Meclis Salonun yapılacaktır. .. Devamı
Murat Bulut Klip (Çarşambalı Sanatçı)
Çarşambalı Sanatçı Murat Bulut un Son Klibi.. Devamı
ARENADAN PANZER GEÇTİ.....
A Milli Takımımız, 2012 Avrupa Şampiyonası Elemeleri A Grubu ndaki dokuzuncu maçında akşam Almanya ile karşılaştı. Millilerimiz TT Arena da Almanya ya 3-1 yenilerek, gruptaki ikincilik şansını zora soktu..... Devamı
ÜYE ALANI
Kullanıcı Adı :
Şifre :
Üye Ol
Şifremi Unuttum!
KATEGORİLER
YAZARLAR
ABONE OLUN
E-Mail adresinizi girerek sitemizdeki gelişmelerden haberdar olun.
SOSYAL AĞ
Twitter Facebook
HABERLER