Ana Sayfa  
Samsun İli Coğrafi Yapısı

Samsun İli Coğrafi Yapısı

Tarih : 08 Ekim 2011 - 11:53
Samsun İli Coğrafi Yapısı Samsun İli İlçeleri, Bucakları, Köyleri Hakkında Genel Bilgi

 

1.İlçe, Bucak, Belediye ve Köyler

    1.1. Sayılarla İlçe, Köy, Bucak ve Belediyeler

2. Köylere İlişkin Bilgiler

     2.1. Genel Bilgiler

     2.2. Köyler Yol Durumu

     2.3. Köyler Kanalizasyon Durumu

     2.4. Köyler Su Durumu

     2.5. Köyler Elektrik Durumu

     2.6. Köyler Tapu Kadastro Durumu

     2.7. Köyler Sağlık Hizmetleri Durumu

     2.8. Köyler Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Durumu

     2.9. Köyler Din Hizmetleri Durumu

     2.10. Köyler Tarım-Orman Hizmetleri Durumu

3. İlçeler

     3.1.  Alaçam

     3.2.  Asarcık

     3.3.  Ayvacık

     3.4.  Bafra

     3.5. Çarşamba

     3.6. Kavak

     3.7. Ladik

     3.8. Havza

     3.9. 19 Mayıs

     3.10. Salıpazarı

     3.11. Tekkeköy

     3.12. Terme

     3.13. Vezirköprü

     3.14.  Yakakent

 

1. İlçe, Bucak, Belediye ve Köyler

1.1. Sayılarla İlçe, Köy, Bucak ve Belediyeler

İLÇE

KÖY

BUCAK

Belediye

 BAĞLI BELEDİYENİN ADI

Merkez

78

2

11

Büyükşehir, Canik, Gazi, İlkadım, Atakum, Atakent, Çatalçam, Kurupelit, Taflan, Yenikent, Yeşilkent

Alaçam

53

-

1

Alaçam

Asarcık

29

-

1

Asarcık

Ayvacık

34

-

1

Ayvacık

Bafra

115

2

5

Bafra, Çetinkaya, Doğanca, İkizpınar, Kolay

Çarşamba

119

1

5

Çarşamba, Çınarlık, Dikbıyık, Ağacagüney Hürriyet

Havza

80

1

3

Havza, Bekdiğin, Ilıca

Kavak

86

 

1

Kavak

Ladik

56

1

1

Ladik

19 Mayıs

23

-

3

19 Mayıs, Dereköy, Yörükler

Salıpazarı

33

-

1

Salıpazarı

Tekkeköy

32

-

4

Tekkeköy, Aşağıçinik, Büyüklü, Kutlukent

Terme

58

-

10

Terme, Bazlamaç, Evci, Kocaman, Sakarlı, Ambartepe,Gölyazı,Söğütlü,Hüseyinmescit, Kozluk

Vezirköprü

137

3

3

Vezirköprü, Göl, Narlısaray

Yakakent

12

 

1

Yakakent

Toplam

945

10

51

 

Kaynak: Mahalli İdareler Müdürlüğü

 

 

İl Merkezinde :

Büyükşehir Belediye Sayısı :1

İlk Kademe Belediye Sayısı :14

Toplam Belediye Sayısı :15

Toplam Köy Sayısı :78

2000 Yılı  Nüfus Sayımı Şehir Nüfusu :438.788

2000 Yılı  Nüfus Sayımı Köy ve Belde Nüfusu :53.419

İlçe Merkezlerinde:                                                                                             

İlçe Sayısı :14

Merkez Belediye Sayısı :14

Belde Belediye Sayısı :22

Toplam Belediye Sayısı :36

 

 

2. Köylere İlişkin Bilgiler

2.1. Genel Bilgiler

 

Toplam Köy Sayısı :945, En Büyük İlk Üç Köy ve Nüfusları (Devgeriş:1.522, Düvecik:1.478, Tekpınar :1.166), En Küçük İlk Üç Köy ve Nüfusları (Çandır :112, Avluca :92, Şenyurt :88)

2.2. Köyler Yol Durumu

 

Yolu Asfalt Olan Köy Sayısı :601, Köy  Asfalt Yolu Uzunluğu :2.444  km, Yolu Stabilize Olan Köy Sayısı :335, Köy Stabilize Yolu Uzunluğu :4.663  km, Köy Yolu (Tesviye) :1.120  km, Köy Yolu (Ham) :37  km


2.3. Köyler Kanalizasyon Durumu

 

Kanalizasyonu Olan Köy Sayısı :188, Kanalizasyon Şebekesi Uzunluğu :305.156 km, Fosseptik Çukuru Olan Köy Sayısı :165

2.4. Köyler Su Durumu

 

İçme Suyu Yeterli Köy Sayısı :893, İçme Suyu Yetersiz Köy Sayısı :51, İçme Suyu Olmayan Köy Sayısı :- , İçme Suyu Şebekesi Olan Köy Sayısı :748, İçme Suyu Grup Sayısı :39, İçme Suyu Gruplarından Su Alan Köy Sayısı :296, Sulama Suyu Olan Köy Sayısı :96


2.5. Köyler Elektrik Durumu

 

Elektrikli Köy Sayısı :962, Trafo Sayısı :2.917, Sokak Aydınlatma Ampülü Sayısı :54.401, Birden Fazla Trafosu Olan Köy Sayısı :958, Özel Trafosu Olan Köy Sayısı :405

2.6. Köyler Tapu Kadastro Durumu

 

Tapu Kadastrosu Biten Köy Sayısı :720, Tapu Kadastrosu Devam Eden Köy Sayısı :25, Tapu Kadastrosu Olmayan Köy Sayısı :200

2.7. Köyler Sağlık Hizmetleri Durumu

 

Sağlık Ocağı Olan Köy Sayısı :43, Sağlık Evi Olan Köy Sayısı :118

2.8. Köyler Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Durumu

 

Köy İlköğretim Okulları Sayısı :958, Köy İlköğretim Okulları Öğretmen Sayısı :2.771, Köy İlköğretim Okulları Öğrenci Sayısı :67.177, İkinci Kademe Öğrencisi Taşınan Köy Sayısı :618, Öğrencisi Taşınan Köy Sayısı :393, Öğrenci Taşınan Merkez Sayısı :179, Taşınan Öğrenci Sayısı :24.358, Köy İlköğretim Okulları Sınıf Sayısı :2.994, İlköğretim Lojmanları Sayısı :1.231, Halk Eğitim Kursu Sayısı :1.605, Halk Eğitim Kursiyer Sayısı :34.479, Halk Eğitim Usta Kurs Öğreticisi :388, Özel Öğretim Kurumu / Yurt Olan Köy Sayısı:6

 

2.9. Köyler Din Hizmetleri Durumu

 

Cami Sayısı :1.722, Kuran Kursu Olan Köy Sayısı :56, Kuran Kursu Sayısı :186, İmam Hatip Kadrosu Olmayan Köy Sayısı :380, İmam Hatip Sayısı :1.342

 

2.10. Köyler Tarım –Orman Hizmetleri Durumu

 

Tarımsal Kalkınma Koop. Olan Köy Sayısı :155, Tarımsal Maçlı Kooperatif Sayısı :95, Köy Arazi Miktarı (ha) :455.324, Tarla Arazisi (ha) :292.265, Nadas Alanı (ha) :12.656, Tarım Dışı Arazi (ha) :10.748, Köy Sulu Arazi Miktarı (ha) :112.098, Meyve Alanı Miktarı (ha) :91.335, Sebze Alanı Miktarı (ha) :28.758, Çayır-Mera Miktarı (ha) :33.721, Erozyona Maruz Alan (ha) :813.384, Orman Alanı (ha) :358.107, Traktör Sayısı :34.232, Yıllık Süt Üretimi (ton) :403.497, Yıllık Et Üretimi (ton) :4.728, Hayvan Varlığı (Küçükbaş Hayvan Sayısı :184.153, Büyükbaş Hayvan Sayısı :297.144, Kümes hayvanı Sayısı :2.459.223), Orman İçi Köy Sayısı :105, Orman Kenarı Köy Sayısı :233, Balıkçı Teknesi Sayısı :784, Balıkçı Ailesi Sayısı :2.484

 

3. İlçeler

 

3.1.  Alaçam

İlçe çok eski bir tarihe sahiptir. Alaçam’da M.Ö.’ ki devirlerde Frigyalılar, Kimmiler, Mısırlılar, Lidyalılar ve Persler çeşitli aralıklarla hüküm sürmüşlerdir. Adını; kasabanın ortasından geçen Uluçay ın kenarındaki Uluçam denilen büyük çam ağaçlarından almıştır. Osmanlı dan beri bir Türk kasabası olan Alaçam, 1 Eylül 1944 tarihinde 8. ilçesi olarak Samsun a bağlanmıştır. Kuzeyinde Karadeniz, batısında Yakakent, güneyinde Vezirköprü ve doğusunda ise Bafra ilçeleri ile çevrili şirin bir sahil kasabasıdır. Yüzölçümü 632 km2, denizden yüksekliği ortalama 30 m ve sahil uzunluğu ise 7,8 km dir.

Ilçenin ekonomisi tarıma dayalı olup, genel olarak tütün, buğday, çeltik ve mısır üretimi yapılmaktadır. Ayrıca hertürlü sebze ve meyve de yetiştirilmekte’dir. Bunun yanında hayvancılık ve balıkçılık da yapılmakta olup hayvancılıkta büyük ve küçük baş hayvan yetiştiriciliği ön plandadır.İlçenin kırsal alanlarında el körükleri ile sıcak ve soğuk demircilik yapılmaktadır. Ayrıca ilçede 800 işçi istihdam eden bir de tekel işletmesi mevcuttur.

3.2.  Asarcık

1877 - 1878 Osmanlı-Rus savaşından sonra Rusya dan göç eden Çerkezlerin küçük bir köy olan şimdiki ilçe ve yakınındaki bir kaç köye yerleşmeleriyle Asarcık kurulmaya başlamıştır. Zamanla civardan göç edip gelenlerin yerleşmeleriyle de büyümüş; 1959 Yılında nahiye, 1587 yılında da ise ilçe olmuştur. 1989 Yılı Mart ayında yapılan “Mahalli İdare” seçimleri öncesinde de Belediye kurulmuştur.

 

Samsun un 44 km güneyinde yer alan Asarcık batıdan Kavak ve doğudan Çarşamba ilçeleri ile çevrilidir.

İlçede tarıma elverişli arazinin az ve verimsiz olması ve sulanabilir arazinin olmaması, tarım sektörünün gelişmesini engellemiştir. Tarımdan elde edilen ürün halkın ancak Tüketim ihtiyacını karşılayabilecek düzeydedir. Başlıca yetiştirilen ürünler buğday, mısır, arpa ve şekerpancarıdır. Şekerpancarının dönüm başına 2,5 ton civarında elde edilmesi verimin oldukça düşük olduğunu göstermektedir.

 

3.3.  Ayvacık

Kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, daha önce bağlı bulunduğu Çarşamba İlçesinden daha eski bir tarihe sahip olduğu sanılmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu zamanında bir Rum köyü olan Ayvacık, Cumhuriyet kurulduktan sonra Rumlar tarafından terk edilmiştir. Halk ilçeye Cumhuriyet kurulduktan sonra yerleşmiştir.

 

Ayvacık, 1954 te tam teşekküllü nahiye olmuş; fakat 1969 da daha önce kurulmuş resmi kurumlar kaldırılmış, 1978 de ise yine köy e dönüştürülmüştür. 20 Mayıs 1990 tarihinde Ayvacık köyü Keskinoğlu köyü ile birleştirilerek AYVACIK ilçesi oluşturulmuştur. 19 Ağustos 1990 tarihinde yapılan “Mahalli İdare” seçiminden önce de belediyesi kurulmuştur.

Ayvacık; Canik Dağlarının kuzey eteklerinde, Suat Uğurlu Baraj gölünün kıyısında (Yeşilırmak Vadisinde) yer almaktadır. Bu uzun vadide bir de Hasan Uğurlu Baraj gölü bulunmaktadır. İlçenin en yakın komşusu 28 km kuzeyindeki Çarşamba ilçesidir. Samsun’a uzaklığı ise 62 km. dır. Halkın yaklaşık % 80-90’ı tarımla, % 8-9 u ticaretle ve % 1 i de balıkçılıkla uğraşmaktadır.

 

Tarım sektörü;  mısır, buğday, arpa ve fındık üretiminde yoğunlaşmıştır. Topraklarının büyük bir bölümü orman arazisidir. Tarıma elverişli topraklar genellikle bozuk ve kuru orman alanlarının açılmasıyla elde edilmiştir. Hayvancılık alanında ise sahip olunan potansiyel yeterince değerlendirilememiş, hem mera hem de  ahır hayvancılığı yeterince gelişme gösterememiştir.

 

İlçe de ayrıca Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu Hidro-elektrik Santralları ile ülke ekonomisine önemli katkı sağlayan ve sanayinin ana girdisi olan elektrik üretimi yapılmaktadır. Bu barajlar 1981 - 82 yıllarında hizmete girmiştir.

 

3.4.  Bafra

Bafra nın tarihi M.O. 5000 yıllarına kadar uzanmaktadır. lkiztepe Ören yerinde yapılan kazılarda Kalkolitik Döneme (M.O 5000-4000) ait yerleşmelerin izine rastlanılmıştır. 1071 Malazgirt Savaşından sonra Selçukluların eline geçen Bafra ya 1214 yılında Anadolu Selçuklu Hükümdarı İzzettin Keykavus, türkmen aşiretlerini yerleştirmiştir. 1243 de başlayan Moğol istilaları, Selçuklu İmparatorluğunun yıkılıp yerinde birçok türk beyliğinin kurulmasına neden olunca, bu topraklarda da küçük bir Selçuklu Beyliği olan Bafra Beyliği kurulmuştur. 1460 da ise Bafra Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Bafra Osmanlı Imparatorluğu devrinde Trabzon vilayetine bağlı Canik Sancağına ait bir yerleşim idi. Hangi tarihte kaza merkezi olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Salname kayıtlarına göre 1854 sonunda kaza merkezi olduğu sanılmaktadır.

 

Bafra adının; Kızılırmak ın denize açıldığı yerde M.O. 525 yıllarında Fenikeliler zamanında ticaret gemilerinin yanaştığı koylara kurulan ticaret evlerine, Bafida denilmesinden geldiği sanılmaktadır.

Bafra Karadeniz e 20 km uzaklıkta, denizden yüksekliği 20 m olan ve Kızılırmak’ın birikintisinden oluşan ova üzerine kurulmuş bir ilçemizdir. Doğusunda ve kuzeyinde Karadeniz, batısında Alaçam, güneyin ise Kavak ilçeleri ile çevrilmiştir. Yüzölçümü 175.000 ha, Samsuna uzaklığı 51 km dir.

 

Kızılırmak Deltasının Karadeniz’e açılan kısmını kaplayan Bafra Ovası, güneyde Canik Dağlarının uzantıları olan dağlarla çevrilidir. Bu dağlardan en yükseği 1224 m ile Nebyan  Dağıdır. Türkiye nin en uzun akarsuyu olan Kızılırmak bu dağları derin bir vadi ile geçerek Bafra ovasına ulaşır. Bafra ovasının tamamı Kızılırmak’ın taşıdığı alüvyonlar tarafından oluşturulmuştur. lrmağın denize yakın kısımlarında birçok küçük göl oluşmuştur. Nebyan dağının etekleri ise yayla durumundadır.

 

Kızılırmak ın uzunluğu 1151 km dir. Sivas ta ki Kızıl Dağ dan doğar. Orta Anadolu da geniş bir yay çizerek Bafra dan denize dökülür. En çok suyu nisan ve temmuz aylarında taşır. Kızılırmak ın denize döküldüğü yerde oluşmuş göller, ırmağın her iki yakasında da yer almakta olup batısındaki Karaboğaz, doğusundaki ise Balık gölüdür. Doğu yakasında yer alan diğer göllerin başlıcaları şunlardır: Dutdibi, Liman, Hayırlı, Çernek, Uzungöl, Tombulgöl ve Incegöl’dür. Göllerin çevresi sazlık ve bataklıklarla çevrili olup yer yer ormanlık alanlar da göze çarpar.

 

İlçede Orta Karadeniz iklimi hakimdir. İç ve dağlık kesimler deniz etkisinden uzak olduğu için biraz daha soğuktur. Yağışlar bol, nem oranı fazladır. Ocak-şubat en soğuk, Ağustos ise en sıcak aydır.

 

İlçe genelinde tarımsal üretimine ve tarım ürünlerin işlenip pazarlanmasına dayalı bir ekonomik yapı  gelişmiştir. Tarım; ilçeye, Karadeniz Bölgesine ve de Türkiye ye üretim yapmaktadır. Kızılırmak deltasının sulak alanlarında yaşayanların temel geçim kaynaklarının ise tarım, hayvancılık, balıkçılık ve sazcılık olduğu söylenebilir.

 

3.5. Çarşamba

Çarşamba; ilk defa Yeşilırmağın doğu yakasındaki  Çay ve batı yakasındaki Sarıcalı Mahalleleri çevresinde gelişmeye başlamıştır. Buranın ovada merkez rolünü üstlenmesinde, ilki 1370’te olmak üzere kurulmakta olan panayırın etkisi büyüktür. Bu panayır çarşamba günleri kurulduğundan ilçe adını buradan almıştır.

 

Osmanlı İmparatorluğu zamanında da idari teşkilatta önemli bir yerleşim olarak yerini almış olan Çarşamba da, Cumhuriyetten sonra 1925 yılında Belediye Teşkilatı kurulmuştur.İlçe, Samsun-Ordu karayolu üzerinde ve Yeşilırmak ın oluşturduğu verimli delta ovasında kurulmuştur. Doğusunda Terme, batısında Tekkeköy, kuzeyinde Karadeniz ve güneyinde ise Ayvacık ve Salıpazarı ilçeleri bulunmaktadır.

 

Halkın çoğu tarımla uğraşmaktadır. Yeşilırmak’ın suladığı ova, tarıma son derece elverişli topraklarla kaplıdır. Tarım; ilçeye, Karadeniz Bölgesine ve de Türkiye ye üretim yapacak düzeyde gelişmiştir. Yetiştirilen ürünler buğday, arpa, çeltik, fasulye, soya fasulyesi, nohut, şekerpancarı, ayçiçeği, şeftali, fındık ve elma başta olmak üzere çok çeşitlidir. Aynı zamanda 450 dekarlık alana da  tütün dikilmekte ve yılda ortalama 42.346 ton tütün yetiştirilmektedir. Ayrıca, Şeker fabrikasının üretime başlamasıyla şeker pancarı da yetiştirilmeye başlanmıştır. Şeker fabrikasının açılması; özellikle köylerde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın gelişmesini sağlamıştır.

 

3.6. Kavak

Tarihi oldukça eskidir. İlçe merkezinin kuzeyinde kalan Kaledoruğu Höyüğünde 1942’de yapılan araştırmalarda M.Ö.3500-M.Ö. 2000 yıllarına ait eserlere rastlanılmıştır. Bu verilere göre Kavak, tarihi Tunç Çağına kadar uzanan bir yerleşim yeridir. Kaledoruğu Höyügünde Genç Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait eserlere rastlanması ise buradaki yerleşimin sürekliliğini göstermektedir. Hititlerin egemenliğinden sonra M.Ö.1200 lerde Friglerin, M.Ö. 7. yüzyılda ise Miletlerin egemenliği altına girmiştir. M.Ö.333’te Pontusların eline geçen Kavak a daha sonra Romalılar hakim olmuştur. Daha önce Yahudiliği benimseyen halk, Hazreti İsa nın havarilerinden Aziz Andre ve Pier in Bölgeye gelmesi ile de Hristiyanlıkla tanışmıştır. Müslümanların Abbasiler döneminde (750-1258) Malatya-Tokat üzerinden Karadeniz kıyılarına gelmeleriyle İslam dinini kabul etmişlerdir. 1418’de Çelebi Mehmet döneminde İlçe tamamen Osmanlıların eline geçmiştir.

 

Kavak Samsun-Ankara karayolu üzerinde kurulmuştur. Samsun a uzaklığı 51 km dir. Doğusunda Asarcık, batısında Havza, kuzeyinde Samsun ve Bafra, güneyinde ise Ladik ilçeleriyle çevrilidir. Kavak ilçesinin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. Tarım alanında en çok buğday, mısır, yulaf, arpa gibi tahıl ürünleri yetiştirilir. Ayrıca şekerpancarı, tütün ve patates ekimi de yapılmaktadır. İlçedeki sanayi ise genellikle kireç, tuğla ve kremit üretimi gibi yerel ihtiyaçlara hitap eder düzeyde gelişmiştir.

 

3.7. Ladik

Ladik ilçesinin tarihinin yapılan arkeolojik kazılardan hareketle M.Ö.3000-M.Ö.2000 yıllarına kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Bölge M.Ö.550-332 yılları arasında Perslerin hakimiyetine girmiştir. Bir dönem sonra Pontus krallığı adını alan devlet Samsun ve Amasya ya hakim olmuştur. 1071 Malazgirt savaşından sonra İslamiyet yayılmıştır. Osmanlılar Ladik i 1428 de topraklarına katmışlardır. Ladik, Cumhuriyet dönemine kadar Sivas Sancağına bağlı Amasya vilayeti sınırları içinde bulunmuştur. Cumhuriyet kurulduktan sonra ise 1925 te Samsun a bağlanmıştır. Samsun un güneyinde yer alan Ladik, kuzeyinde Kavak, güneyinde Suluova, doğusunda Taşova ve batısında Havza Ilçeleri ile çevrilidir. Yüzölçümü 558 km2 dir.

İlçenin ekonomisi genellikle tarıma dayanmaktadır. Buğday, arpa, yulaf, mısır, şekerpancarı yetiştirılen tahıllardandır. Verimli ve geniş ekim-dikim alanlarına sahip almasından dolayı sebzecilik gelişmiştir. Özellikle domates, biber, patlıcan, salatalık, taze fasulye vb. sebzeler yetiştirilerek, toptancı sebze halinden, ihtiyaç duyulan illere sevk edilmek üzere pazarlanmaktadır. Ladik in yayla durumunda olması küçük ve büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine de olanak sağlamıştır. İlçedeki en büyük sanayi kuruluşu çimento fabrikasıdır. Bir de küçük sanayi sitesi bulunmaktadır.

 

3.8. Havza

Havza nın doğusunda yer alan Lerdüge Tümülüs’lerinde yapılan arkeolojik araştırmalar ilçenin tarihinin M.Ö. 100 yıllarına kadar uzandığını göstermektedir. Kasaba şifalı suları nedeniyle yıllarca krallıklar ve beylikler arasında el değiştirmiştir. İsmini, 1156 da Amasya hükümdarı olan Kavushan dan almıştır. Kavus adınının ise 1245 tarihinde Selçuklu hükümdarlarından Sadi Paşa tarafından Havza olarak değiştirildiği ileri sürülmektedir. Beylikler döneminde Havza Canik Beylerinden Taşanoğulları tarafından idare edilmiştir. Amasya Valisi 2. Murat, Yörgüç Paşa yı görevlendirerek Taşanoğullarının egemenliğindeki Havza yöresini Osmanlı egemenliği altına almıştır. Böylece Havza 1430’da Osmanlı topraklarına katılmıştır. Osmanlılar döneminde Amasya iline bağlı olarak yönetilen Havza, 1882 tarihinde ilçe haline getirilmiş, 1926 yılında ise Samsun a bağlanmıştır.

 

Samsun a uzaklığı 86 km olan ilçenin, kuzeyinde Bafra, güneyinde Suluova ve Merzifon, batısında Vezirköprü, doğusunda ise Ladik ve Kavak ilçeleri yer almaktadır. Havza nın kuzeyi sıradağlar ile çevrilidir. Batısında Taşan (Tavşan) dağları yer alır. Bu dağların etekleri yayla konumundadır. En önemli akarsuları, ters akan Derinöz ile İstavroz dur.

İlçenin ekonomisi genellikle tarıma dayanmaktadır. Buğday ve şekerpancarı en fazla üretilen ürünlerdir. İlçenin köylerinde hayvancılıkta yaygın olarak yapılmaktadır. Dağlarla çevrili ilçede orman alanları geniş yer kaplar. Özellikle orman köylerinde yaşayan halk geçimini büyük ölçüde orman ürünlerinden sağlamaktadır.

İlçede çok sayıda un fabrikası faaliyet göstermekte imal edilen unlar çeşitli illere pazarlanmaktadır. Eski ve yeni çeltek denilen mevkii de ise linyit kömürü çıkarılan ocaklar vardır. Bu tür işletmeler ilçede istihdam imkanı sağlamaktadır. Havza da genellikle küçük çapta imalatın ve çeşitli alanlarda tamir işlerinin yapıldığı bir de küçük sanayi sitesi faaliyettedir. Havza ekonomisinde kaplıca turizmi, temel sektörlerden biri konumundadır.

 

3.9. 19 Mayıs

19 Mayıs ilçesinde Dağköy ve Yörükler beldeleri civarında yapılan arkeolojik  kazılarda M.Ö. ki yıllara ait yerleşmeler olduğu saptanmıştır. Dağköy de ortaya çıkarılan mezarların M.Ö.47 yıllarına ait olduğu sanılmaktadır. Yörükler beldesinde bulunan Hamamın ise Cenevizliler ve Romalılar dönemine ait olduğu rivayet edilmektedir. Milattan önceki yıllardan beri yerleşim yeri olarak kullanılmış bu topraklar, Çelebi Mehmet döneminde Osmanlı hakimiyetine girmiştir.

Samsun a 33 km uzaklıkta, Samsun-Sinop devlet karayolu üzerinde ve Kızılırmak Nehrinin meydana getirdiği delta ovasının doğu ucunda yer alan ilçenin denizden yüksekliği 10 m olup doğusunda Samsun, batışında Bafra, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde ise Samsun ve Bafra ilçeleri bulunmaktadır. En yüksek yeri Nebyan ormanlarının bulunduğu güneyindeki tepedir. İlçe merkezinin kuzeyinde kalan topraklar Kızılırmak ın oluşturduğu Ova nın bir bölümünü teşkil eder. Bu alanda Balık Gölleri nin bir kısmı bulunmaktadır. Ilçenin genel konumu da ova durumundadır.

İlçede  tarım, hayvancılık ve balıkçılık gelişmiş durumdadır. Tarım ürünleri arasında fındık, mısır önemlı yer tutar. Balıkçılık denizden başka balık göllerinde de yapılmaktadır. 19 Mayıs ilçesinde cevizcilik ve arıcılık projeleri uygulanmaya konulmuş ve ekonomik açıdan önemli katkılar sağlanmıştır. Ayrıca, yapılan el dokuması kilimler, çoraplar vb. eşyalar ilçe ekonomisine küçük de olsa katkı sağlamaktadır. Balık gölleri civarında yapılan hasır örücülüğü de ekonomik faaliyetler arasında sayılır. Bütün bunların yanında birde küçük sanayi sitesi bulunan ilçe de özellikle bahçe tarımında kullanılan araç ve gereçler ile soba ve kuzine imalatı yapılmaktadır.

3.10. Salıpazarı

Terme ve Çarşamba ilçelerinden ayrılan Alanyaykın, Düzköy ve Bereket köylerinin birleşmesiyle 1973 yılında Belediye olmuştur. 1987-1988 yıllarında da ilçe teşkilatı kurularak Samsun a bağlanmıştır.

 

Dünya Savaşından önce yörede Türkleri yanı sıra Rum, Ermeni ve Gürcü nüfusun da yaşadığı bilinmektedir. Dünya Savaşı sırasında özellikle Ermeni çeteleriyle Türk halkı arasında çatışmalar yaşanmıştır. Ancak,Türk halkının yılmaz mücadelesi sonunda Ermeniler bölgeyi terk etmek zorunda kalmıştır.

Samsun a uzaklığı 54 km. olan ilçenin güneyinde Erbaa ve Akkuş, doğusunda Terme, batısında Ayvacık, kuzeyinde ise Çarşamba ilçeleri bulunmaktadır, denize kıyısı yoktur.

İlçenin kuzeyi düzlük, güneyi engebelidir. Yeşilçay ile Terme çayı ilçe merkezinde kesişmektedir. Bu çaylar üzerinde üç köprü vardır: Salıpazarı ile Gökçeli köyünü Kurt köprüsü, Yavaşbey köyünü ise Maviren köprüsü birbirine bağlar.

 İlçe ekonomisi genellikle tarıma dayanmaktadır. Tarım ürünü olarak fındık, çilek ve çeltik yaygın olarak yetiştirilir. İlçe de hayvancılıkta gelişmiştir. Dağlık bölgedeki köylerde sepet,kaşık ve çeyiz sandığı gibi ürünler de yapılmaktadır. 

3.11. Tekkeköy

Tekkeköy ve civarında yapılan araştırmalar sonucunda Poleolitik dönemden itibaren yerleşimin varolduğu öğrenilmiştir. İlçedeki araştırmalarda Hitit dönemine ait katmanlara rastlanmış, Friglere ait kalıntılar da bulunmuştur. Yöre M.Ö.3. yy ortalarında Pontus devletinin sınırları içine girmiş, daha sonra sırasıyla Roma, Bizans ve Anadolu Selçuklu devletinin eline geçmiştir. Selçuklular Anadoluya yerleşmeye başladığı zaman; Bizans devletinin egemenliği altında olan bu yöreyi Türklere ve islamiyete açmak için, bölgenin önemini de dikkate alarak, büyük Türk velisi Şeyh Zeynüddin j buraya göndermiş ve bir Tekke kurdurtmuşlardır. Tahminen 1250-1330 yılları arasında yaşayan Şeyh Zeynüddin kurduğu tekkede yolcuları, düşkünleri, fakir fukarayı kazan kurarak doyurmuştur. TEKKEKOY adının buradan geldiği söylenmektedir. 1399 da Tekkeköy Osmanlı egemenliğine girmiştir. 1402 Ankara savaşından sonra Kubatoğullarının eline geçmiştir. 1419 da Çelebi Mehmet Tekkeköy ü tekrar Osmanlı topraklarına katmıştır.

Samsun-Trabzon karayolunun 13.km. sinden güneye doğru 1 km içeride yer alan ilçe, Tekkeköy deresinin kıyı ovasına açıldığı kesimde kurulmuş olup topraklarının üçte birini Çarşamba ovasının devamı oluşturur, dolayısıyla bu kısımlar sulu tarıma elverişlidir.

Önemli gelir kaynakları arasında tarım ve hayvancılık yer alır. Tütün en büyük gelir kaynağıdır. ilçede yetiştirilen karalahana, marul ve diğer sebze türleri, Samsun ve diğer pazarlara sev edilerek ekonomik girdi oluşturur. İlçede 1944 yılında kurulan Gelemen Devlet Üretim Çiftliği, Karadeniz bölgesinin kaliteli tohumluk ve yem ihtiyacını karşılamak amacıyla 46.000 dönümlük bir araziye kurulmuştur. Bölgede teknik tarımı ve arıcılığı geliştirmek de çiftliğin amaçları arasındadır. Çiftlikte meyvecilik ve fidancılık’ın da yapıldığı atölyeler vardır.

Ilçe sınırları içerisinde yeralan Karadeniz Bakır Işletmeleri, Azot Fabrikası, Kutlukent yöresindeki sanayi ve organize sanayi bölgeleri ilçeye ekonomik alanda hareketlilik getirmiştir.

3.12. Terme

Terme nin tarihi M.O. 1000 yıllarına inmektedir. Hatta eski tarihçiler M.Ö.1200 yıllarında şimdiki Terme çayı kıyısında efsanevi kadın savaşçı olan amazonların yaşamış olduklarını ileri sürmüşlerdir. Terme isminin, Amazonların kurdukları kıyı kenti olan Thermodon dan( bu günkü Terme çayı) geldiği söyleniyor.

İlçenin en eski halkının Gaskalar olduğu sanılmaktadır. Hititler Samsun a kadar yayılınca Gaskalar’ıda yönetimleri altına almışlardır. Türklerin Anadolu ya hakim olmaya başladıkları 11.yy a kadar Termede sırasıyla Hititler, Frigler, Medler, Persler ve Romalılar yönetim kurmuşlardır. I. Alaittin Keykubat zamanında ( 1219 - 1236 ) Terme dahil bütün Karadeniz sahili Anadolu Selçuklularının yönetimine girmiştir. Moğol istilaları nedeniyle dağılan Selçuklu imparatorluğunun topraklarında Türk Beylik1eri kurulmaya başlanmıştır. Bu dönemde Amasya, Samsun, Tokat, Sivas, Kayseri vilayetlerinde Eratna Beyliği kurulmuştur. 1381 de Kadı Burhanettin Eratna Beyliğini ele geçirince Terme onun bölgesine bağlanmıştır. Bu arada yörede Canik Beyliği de kurulmuştur.1398 de Yıldırım Beyazıt Amasya ve Karadeniz kıyılarında bütün beylikleri Osmanlı topraklarına katmıştır. Cumhuriyete kadar Terme, Canik Mutasarrıflığının idaresinde yönetilmiştir. Terme Belediye Teşkilatı ise Cumhuriyetten önce kurulmuştur.

Terme, denizden 3-5 km. içeride kurulmuş olup Samsun a uzaklığı 58 km.dir. İlçenin kuzeyinde Karadeniz, doğusunda Ünye ve Ikizce, güneyinde Akkuş ve batısında ise Salıpazarı ve Çarşamba ilçeleri yer almaktadır. Ayrıca, kuzeyinde kıyı ovası, güneyinde ise Canik Dağları uzanmakta. Enyüksek noktası 450 metredir. Kara Ormandan doğan Terme çayı ilçeyi tam ortasından ikiye bölerek Karadenize dökülür. Çarşamba Dağlarından doğan Delidere akarsuyu daKaradeniz e dökülür, akarsuyunun yatağının bazı kısımlarında göller oluşmuştur. İlçede Simenit gölüne dökülen Karaboğaz ve Abdal Dereleri de vardır. Dünyanın ikinci büyük kavak ormanı daTerme dedir.

Terme ekonomisi ağırlıklı olarak tarıma dayalıdır. Bu verimli ova da ünlü Terme pirinci ve findık yetiştirilmektedir. İlçede kültür kavakçılığı da oldukça yaygındır. Bunların yanısıra, Sahil kasabası olması nedeniyle balıkçılık ve diğer bazı deniz ürünleri avcılığı da geçim kaynakları arasında sayılabilir. Ilçede besicilik ve arıcılık gibi ekonomik faaliyetler de önemli yer tutmaktadır. Terme nin en önemli sanayi kuruluşları, ilçe de yetiştirilen  fındığı işleyen fabrikalardır. Bu fabrikalarda üreticiden alınan fındık, iç fındık haline getirilerek ihraç edilmekte veya iç piyasaya sürülmektedir. Çeltik de aynı şekilde fabrikalarda işlem görerek pirinç halinde ihraç edilir ve ya iç piyasada tüketilir.

 

3.13. Vezirköprü

Vezirköprü nün tarihi Hitit lere (M.Ö.2000-M.Ö.700) kadar uzanmaktadır. Şehir, Hititler tarafından şimdiki ilçe merkezinin 2.5 km. kadar uzağına kurulmuştur. 1695 yıllarındaki Celali isyanları sırasında sık sık baskına uğramış ve kasaba yağmalanıp yıkılmıştır. Bu nedenle insanlar kalelere sığınma ihtiyacı duymuşlar ve Taşkale ve Toprakkale’yi inşa etmişlerdir. Şimdi bu kale yıkıntıları üzerine kurulan mahalleler aynı adlarla anılmaktadır. Celali isyanlarından sonra Köprülü Mehmet Paşa ilçedeki yıkılmış yapıları tamir ettirmiş ve ayrıca yeni eserler de yaptırmıştır. İskelet olark bu günkü durumu o zamandan kalmadır. İdari bakımdan Sivas Beyler Beyliğine bağlı Amasya mutasarrıflığı içinde olan Vezirköprü; 1925 yılına kadar Amasya ya bağlı bir ilçe iken;1925 yılında Samsun’a bağlanmıştır. Kasabanın adı Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Şınder olarak geçmektedir. Mehmet Paşa Sadareti zamanında  ilçe Vezirköprü adını almıştır.

 

Vezirköprü, Samsun un güneybatısında yeralır. Doğusunda Havza, batısında Boyabat ve Osmancık,güneyinde Gümüşhacıköy ve Merzifon, kuzeyinde ise Alaçam ve Bafra ilçeleri bulunmaktadır.

İlçe ekonomisi genellikle tarıma dayanmaktadır. Bunun yanında hayvancılık ve orman ürünleri de önemli yer tutar. Her çeşit tahıl üretimi ile sebze ve meyvecilik gelişmiştir. Ayrıca; Şekerpancarı , tütün , kendir , ayçiçeği, susam ve zeyrek tarımıda yapılmaktadır.

 

Vezirköprü de sanayinin fazla geliştiği söylenemez. ORÜS (Orman Ürünleri Sanayi) Entegre Kereste Fabrikası ilçe ekonomisine canlılık kazandırmıştır. Ayrıca un fabrikaları ile zirai aletler imal eden kuruluşlarda vardır. Sanayiye bağlı olarak ticaret, taşımacılık ve ulaşım gibi sektörlerde de canlanma görülmektedir. İlçede birde küçük sanayi sitesi bulunmaktadır. Ayrıca heybecilik, semaver yapımı, ip ve urgan yapımı da ekonomik faaliyetler içinde sayılabilir.

 

3.14.  Yakakent

 

Kuruluşu M.Ö.2. y.y.’a rastlar. 1896 Yılında muhtarlık, 1 Mart 1963 yılında Belediye Teşkilatı kurulmuştur. Aynı yıl, Gümenes olan ismi, kıyı şehri anlamına gelen Yakakent olarak değiştirilmiştir. 09.05.1991 yılında ise ilçe olmuştur.

 

Yakakent; Karadeniz kıyısında Sinop ile Samsun il  sınırları arasındaki geçit noktasındadır. Samsun a uzaklığı 84 km olup doğusunda Alaçam, batısında Gerze, güneyinde Canik Dağları ve kuzeyinde ise Karadeniz yer almaktadır.

 

İlçe ekonomisi tarımsal karektere sahip olmakla beraber; balıkçılıkta ekomomisinin ağırlıklı sektörüdür. Karadeniz de avlanan her türlü balığı ve ayrıca dünyaca ünlü Mersin balığını bulmak mümkündür. Sayıları 70 e yakın irili ufaklı balıkçı teknesi ile balık avı yapılmaktadır. Deniz ürünlerini değerlendiren özel sektöre ait iki fabrika da bulunmaktadır. Bunlar; Sarsan Balık Unu ve Yağı fabrikası ile İpek Gıda Fabrikasıdır. Burada; Vatos köpekbalığı ve Kum midyesi gibi bazı deniz ürünleri işlenip şoklanarak Fransa ya ihraç edilmektedir.

İlçenin karakteristik tarım ürünü tütündür. Köylerde buğday, mısır ve çeltik de yetiştirilmektedir

 

 

 





Bu yazı 1952 defa okundu.


İçerik Hakkında Yorumlar
Bu içerik hakkında henüz yorum yapılmamış




Yorum Yapmak İçin Tıklayın
Ad Soyad :
E-Mail :
Yorum :
(Maximum: 400 karakter) karakter kaldı.
   
BlogMarks Delicious Digg FaceBook Google Mixx MySpace TechNorati Reddit Twitter Yahoo Buzz
SON EKLENEN İÇERİKLER
Behiç AK
Behiç Ak (d. 1956 Samsun, Türk karikatürist, çocuk kitapları ve oyun yazarı, belgesel film yapımcısı... Devamı
Mustafa Dağıstanlı
11 Nisan 1931 yılında Samsun’un Çarşanba İlçesine bağlı Söğütpınar köyünde dünyaya geldi... Devamı
MISIR ÇORBASI
Tane mısırdan yapılan yoğurtla karıştırılarak tüketilen bir yemek. .. Devamı
CEMALETTİN ETLİ KAVAKLIGİL
1938 Samsun-Kavak Tabaklı Köyü doğumlu olup emekli öğretmen.... Devamı
Samsun Geçim Kaynağı (Ekonomi)
Samsun ilinin ekonomik yapısını oluşturan sektörlerin başında tarım sektörü gelmekle birlikte sanayi, hayvancılık ve turizm de önemli bir yer işgal etmektedir. .. Devamı
Mahir ÇAYAN
Mahir Çayan, 15 Mart 1945 tarihinde Samsun da doğdu... Devamı
ÜYE ALANI
Kullanıcı Adı :
Şifre :
Üye Ol
Şifremi Unuttum!
KATEGORİLER
YAZARLAR
ABONE OLUN
E-Mail adresinizi girerek sitemizdeki gelişmelerden haberdar olun.
SOSYAL AĞ
Twitter Facebook
HABERLER